Wchłanianie i biodostępność — fiszki
Kluczowe pojęcia dotyczące przenikania leków przez błony, biodostępności i efektu pierwszego przejścia.
Keyboard Shortcuts
💡 Pro tip: Use keyboard shortcuts for faster studying!
Study Smart Tips for Wchłanianie i biodostępność — fiszki
Master these concepts using proven study techniques that actually work:
Active Recall
Test yourself before flipping each card to strengthen memory retention
Spaced Repetition
Review difficult cards more frequently than easy ones
Multiple Sessions
Break study time into shorter, focused sessions
Explain Aloud
Verbalize answers to reinforce understanding
Questions Covered in This Set
10 cards to master
Co oznacza skrót LADME?
Uwalnianie (Liberation), wchłanianie (Absorption), dystrybucja, metabolizm, eliminacja — etapy farmakokinetyki.
Na czym polega wchłanianie (absorpcja) leku?
Na przejściu substancji z miejsca podania do krwiobiegu.
Jaki mechanizm przenikania przez błony jest najczęstszy i co mu sprzyja?
Dyfuzja bierna przezkomórkowa — zgodnie z gradientem, bez energii, niewysycalna; sprzyja jej mała masa cząsteczkowa, lipofilność i brak ładunku.
Czym transport aktywny różni się od dyfuzji ułatwionej?
Transport aktywny zużywa energię i działa wbrew gradientowi (jest wysycalny i konkurencyjny), dyfuzja ułatwiona wykorzystuje nośnik, ale zgodnie z gradientem i bez energii.
Czym jest glikoproteina P (P-gp) i jakie ma znaczenie?
Transporter wyrzutowy, który wypompowuje wchłonięty lek z powrotem do światła jelita; obniża biodostępność np. digoksyny, a jej inhibitory (werapamil, sok grejpfrutowy) ją podnoszą.
Która forma leku przenika przez błonę lipidową i jaka jest praktyczna zasada pH/pKa?
Forma niezjonizowana; kwasy są niezjonizowane w środowisku kwaśnym, zasady — w zasadowym (równanie Hendersona–Hasselbalcha).
Dlaczego większość leków wchłania się w jelicie cienkim, a nie w żołądku?
Bo powierzchnia jelita (kosmki i mikrokosmki, ~200 m²) i czas kontaktu są nieporównanie większe — powierzchnia wygrywa z chemią.
Jak definiujemy biodostępność (F) i ile wynosi po podaniu i.v.?
To ułamek dawki docierający w postaci niezmienionej do krążenia ogólnego; dla podania dożylnego F = 1 (100%).
Jak obliczyć F z pól pod krzywą?
F = (AUC p.o. / dawka p.o.) ÷ (AUC i.v. / dawka i.v.); np. (32/200)/(40/100) = 0,4 czyli 40%.
Na czym polega efekt pierwszego przejścia i jakie leki go dotyczą?
Lek wchłonięty z jelita trafia żyłą wrotną do wątroby i jest metabolizowany (także przez CYP3A4 ściany jelita) przed dotarciem do krążenia; dotyczy m.in. nitrogliceryny, propranololu (~25%), morfiny (~25%) i lidokainy.
